De kunst van het luisteren

We lijken in deze digitale tijd, de kunst van het luisteren te verleren. We posten ons suf op alle socials, vooral ons eigen verhaal. We sluiten ons af voor de wereld om ons heen en lopen met oortjes in op straat. En op ons werk leren we vooral hoe we conversaties moeten leiden. We weten minder van elkaar dan ooit. ‘Aandachtig luisteren’ is soms het enige dat je hoeft te doen. Laatst stuitte ik op een oud artikel in NRC: We adviseren ons suf, en luisteren te weinig, mooi om daar eens bij stil te staan.

Zou het heel misschien kunnen dat er een serieus luisterprobleem is? Volgens de Amerikaanse auteur Kate Murphy zeker wel! In haar nieuwste boek You’re not listening spiegelt ze me: ‘Als je in een gesprek meteen een probleem probeert op te lossen, dan laat je eigenlijk aan de ander weten dat die niet in staat is om goed met de situatie om te gaan’. Ik betrap me erop dat ik dit zelf ook vaker doe dan me lief is, bij mijn pubers bijvoorbeeld.

Aandacht

Ga eens na bij jezelf. Als je echt ergens mee zit en je doet je verhaal bij iemand, wat vind je dan fijn? Meteen advies krijgen van de ander of gewoon even de ruimte om ‘de lucht eruit te laten’ om dan weer bij je eigen weten uit te komen? Ik denk dat iedereen hetzelfde antwoord geeft op deze vraag: luisteren is belangrijker dan advies geven. En dat komt vooral omdat wij mensen eigenlijk maar één diepe behoefte hebben en dat is: betekenisvol contact.

Wat is dat dan, contact? Voor mij gaat contact niet zozeer over het vertellen van je eigen verhaal, maar vooral over de ander ruimte geven. Alleen dan gaat er iets stromen tussen twee mensen en stroomt het ook vanzelf weer terug naar jou.

In mijn werk als matchmaker en coach is dit de sleutel tot succes. Om een goede match te maken heb ik niet zozeer de vacaturetekst en het cv nodig, maar eerder de verhalen die daar achter liggen. En die krijg ik alleen boven tafel bij echt contact. #dekrachtvanaandacht. Goed luisteren dus.

1. Luister

Naar de toon van iemands stem, snelheid van praten, woordgebruik. Schakel je eigen gedachten even uit en stap volledig over op de plattegrond van de ander. Bij mij blijft de essentie vaak hangen op één klein woord dat iemand zegt. Ik zie dat woord soms bijna voor mijn ogen boven het verhaal uitstijgen. Ik luister het verhaal helemaal uit, maar onthoud dat ene woord en wat ik erbij voel. En als ik dat even later aanraak en benoem, blijkt vaak dat precies dat de kern was, het inzicht voor de ander.

2. Kijk

Naar de ander terwijl hij of zij praat. Zie de ander helemaal, luister niet alleen naar de woorden die gezegd worden, maar kijk ook echt naar iemands ogen, lichaamsbewegingen, huidskleur en uitstraling. Vaak zie je daarin de echte behoefte of boodschap die onder die woorden schuilgaat.

3. Voel

Zet al je zintuigen open, want wat er in jouw eigen lijf gebeurt geeft je de beste signalen. Soms voel ik spanning in mijn schouders, opwinding in mijn buik of juist rust bij wat iemand zegt. En als ik daar dan bij blijf, komt de juiste vervolgvraag in me op of zie ik dat ene woord dat zo de kern raakt. Meestal vóel ik ergens in mijn lichaam welk woord belangrijk zou kunnen zijn. Wat bij de ander leeft, resoneert vaak in mijn eigen lichaam.

4. Wees stil

Als je toch rondjes gaat rennen in je eigen hoofd en je dreigt te gaan praten, word dan stil. Durf stil te zijn, zelfs of juist bij ongemak. De ander vindt de stilte wel fijn, dat geeft hem of haar namelijk de ruimte om nog iets te zeggen wat nog niet gezegd was. En soms is dat de essentie, die je anders gemist had.

En mooier nog: soms blijft de ander ook stil en komt daarmee echt bij zichzelf en ontdekt zo het ware inzicht waar hij of zij naar op zoek was. Zoals mijn dochter laatst die na het doen van haar verhaal opveerde en zei: “Kijk dít vind ik nou een fijne reactie!” Ik was verrast en me nergens van bewust. “Dat je alleen maar mhm-mhm zei. In plaats van meteen je mening gaf.” Pfieuw door het oog van de naald, het lag op mijn lippen. 😉